Upadłość Konsumencka 2026: Ministerstwo Ogłasza Przełomowe Zmiany

Upadłość konsumencka w Polsce przechodzi znaczącą transformację. W minionym miesiącu pojawiło się 1642 ogłoszeń o upadłości konsumenckiej, a rok 2025 może zamknąć się wynikiem niespełna 21 tysięcy takich przypadków. Jednak wkrótce liczby te mogą się zmienić, ponieważ Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowało nowelizację prawa upadłościowego, która ma na celu uproszczenie całego procesu.

Spis treści

• Ministerstwo ogłasza uproszczenie procedur upadłościowych
• Nowe zasady planu spłaty i automatycznego umorzenia
• Sądy tracą obowiązki, wierzyciele zyskują kontrolę
• Jakie będą skutki dla dłużników i rynku
• Wnioski
• Najczęściej zadawane pytania o upadłość konsumencką – FAQ

Przede wszystkim, nowe przepisy zakładają automatyczne umorzenie długów po zakończeniu planu spłaty. Jest to przełomowa zmiana, która nastąpi trzy miesiące po wykonaniu ustalonego planu. W 2025 roku weszły już w życie niektóre ułatwienia – opłata sądowa za złożenie wniosku wynosi obecnie jedynie 30 zł. Co więcej, po ogłoszeniu upadłości zawieszane są wszystkie egzekucje komornicze i działania windykacyjne. Dzięki temu dłużnicy mogą odetchnąć z ulgą, podczas gdy cały system staje się bardziej przejrzysty i efektywny.

W naszym artykule przyjrzymy się dokładnie, na czym polega upadłość konsumencka w nowym wydaniu, jakie będą konsekwencje tych zmian oraz jak prawidłowo przeprowadzić cały proces. Dowiesz się również, dlaczego reforma była konieczna i jakie cele stawia sobie Ministerstwo, chcąc odciążyć sądy i usprawnić procedury.

Ministerstwo ogłasza uproszczenie procedur upadłościowych

Na stronach Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt ustawy zmieniającej akty regulujące zasady działania upadłości konsumenckiej. Dokument przygotowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości ma doprowadzić do uproszczenia i przyspieszenia procesów związanych z bankructwem osób fizycznych.

Dlaczego reforma była konieczna

Liczba upadłości konsumenckich systematycznie rośnie, co powoduje przeciążenie sądów upadłościowych. W 2024 roku odnotowano ponad 20 tysięcy takich przypadków w skali kraju. Obecna sytuacja grozi scenariuszem podobnym do spraw frankowych – znaczącym obciążeniem sądów prowadzącym do wydłużenia czasu oczekiwania na rozstrzygnięcia. Sądy są przeciążone czynnościami, które często nie wymagają rozstrzygnięć stricte prawnych, a jedynie administracyjnych.

Jakie cele stawia sobie nowelizacja

Głównym zamierzeniem jest uproszczenie procedur, ograniczenie nadmiernej biurokracji oraz przyspieszenie procesu oddłużenia osób fizycznych. Ministerstwo dąży do stworzenia sprawniejszego, bardziej zautomatyzowanego modelu oddłużenia, który skróci czas postępowania i zmniejszy jego koszty. Dodatkowo, zmiany mają prowadzić do szybszego rozpatrywania innych spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych.

Jakie przepisy zostaną zmienione

Najważniejsze zmiany dotyczą:

• Planu spłaty długów – zobowiązania objęte planem będą umarzane automatycznie trzy miesiące po zakończeniu okresu, na który ustalono plan

• Zniesienia obowiązku składania przez dłużników rocznych sprawozdań z wykonania planu spłaty

• Likwidacji skargi kasacyjnej w sprawach dotyczących planu spłaty

• Przesunięcia części czynności administracyjnych na pracowników sekretariatów sądowych

• Ujednolicenia wynagrodzenia syndyka w upadłościach konsumenckich do poziomu jednego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia

Ponadto, sąd będzie kontrolował realizację planu spłaty wyłącznie na wniosek wierzyciela, a nie jak dotychczas – z urzędu. Wierzyciele zyskają trzy miesiące na reakcję, jeśli zauważą, że dłużnik czegoś nie spłacił. Jak podkreślają eksperci, rezygnacja z obowiązku kontrolowania przez sąd realizacji planu spłat stanowi znaczne odciążenie wymiaru sprawiedliwości.

Według Ministerstwa Sprawiedliwości obecny system wymaga żmudnej, czysto administracyjnej pracy, która nie ma wiele wspólnego z wymiarem sprawiedliwości. Sędziowie muszą sprawdzać potwierdzenia zapłaty i analizować terminy, co zajmuje mnóstwo czasu i nie wymaga kompetencji orzeczniczych.

Nowe zasady planu spłaty i automatycznego umorzenia

Automatyczne umorzenie długów staje się fundamentem nowego systemu upadłości konsumenckiej w Polsce. Zmiany wprowadzone przez Ministerstwo Sprawiedliwości znacząco upraszczają procedury dla dłużników, a jednocześnie zmieniają rolę wierzycieli w całym procesie.

Na czym polega automatyczne umorzenie długów

Najistotniejsza zmiana dotyczy sposobu umarzania zobowiązań po wykonaniu planu spłaty. Według nowych przepisów, długi objęte planem spłaty będą umarzane automatycznie, bez konieczności wydawania dodatkowego orzeczenia przez sąd. Umorzenie nastąpi z mocy prawa po upływie trzech miesięcy od zakończenia okresu, na który ustalono plan spłaty wierzycieli. To przełomowe rozwiązanie ma znacznie ograniczyć liczbę dodatkowych postępowań oraz skrócić czas oczekiwania na ostateczne zakończenie sprawy.

Jakie warunki musi spełnić dłużnik

W 2025 roku plan spłaty może trwać od 36 do 84 miesięcy, w zależności od sytuacji majątkowej i przyczyn niewypłacalności dłużnika. Jeżeli sąd stwierdzi, że dłużnik doprowadził do swojej niewypłacalności umyślnie lub w skutek rażącego niedbalstwa, wówczas plan spłaty będzie trwał dłużej – od 36 do 84 miesięcy. Natomiast w przypadku braku zawinienia ze strony dłużnika, plan spłaty zostanie ustalony na okres do 36 miesięcy. Dodatkowo, dłużnik nie będzie już zobowiązany do składania rocznych sprawozdań z wykonania planu spłaty.

Rola wierzycieli w nowym modelu

Nowelizacja zasadniczo zmienia rolę wierzycieli w procesie upadłościowym. Ponieważ sąd dokona kontroli realizacji planu spłat tylko na wniosek wierzyciela, ciężar nadzorowania, czy upadły wywiązuje się z planu, zostaje przerzucony na wierzycieli. Oznacza to, że wierzyciele będą musieli aktywnie monitorować swoje sprawy i sprawdzać, czy dłużnicy realizują nałożone na nich zobowiązania. Jak podkreślają eksperci, „nie taka jest rola sądu, by nadzorować tego rodzaju proces”.

Co się stanie, jeśli wierzyciel zgłosi sprzeciw

Wierzyciele zyskają nowe narzędzia do kwestionowania planu spłat. Będą mogli składać wniosek o zmianę lub uchylenie planu spłaty nie tylko w okresie jego realizacji, ale również w ciągu trzech miesięcy od upływu okresu, na który został ustalony. Jeśli wierzyciel zauważy, że dłużnik nie wywiązał się ze swoich zobowiązań, może zgłosić sprzeciw. W przypadku uznania sprzeciwu za zasadny, automatyczne umorzenie zostanie wstrzymane. Jednakże, zgodnie z projektem, wierzyciele stracą prawo do wnoszenia kasacji od wyroków sądu II instancji, co również ma przyczynić się do uproszczenia całego procesu.

Sądy tracą obowiązki, wierzyciele zyskują kontrolę

Reforma upadłości konsumenckiej zakłada odciążenie sądów poprzez znaczne ograniczenie ich zaangażowania w nadzór nad realizacją planów spłaty. Obecnie to sądy pilnują, czy dłużnik spłaca zobowiązania zgodnie z planem, co w praktyce stanowi żmudną, czysto administracyjną pracę, która nie ma wiele wspólnego z wymiarem sprawiedliwości.

Zniesienie obowiązku rocznych sprawozdań

Jedną z istotniejszych zmian jest zniesienie obowiązku składania przez dłużników rocznych sprawozdań z wykonania planu spłaty. Według obecnych przepisów, upadły musi corocznie – do końca kwietnia – składać szczegółowe sprawozdania z wykonania planu, często obejmujące obszerne wyciągi bankowe. Paradoksalnie, sąd zobowiązany jest uchylić plan spłaty nawet wtedy, gdy jest on wykonywany prawidłowo, jeśli upadły nie złożył w terminie sprawozdania. W praktyce prowadzi to do niepożądanych konsekwencji, szczególnie w przypadku osób wykluczonych cyfrowo, które nie potrafią samodzielnie obsługiwać systemu teleinformatycznego.

Przeniesienie czynności administracyjnych na sekretariaty

Projekt zakłada przesunięcie części czynności czysto administracyjnych – takich jak rejestracja zdarzeń czy czynności techniczne – na pracowników sekretariatów sądowych. Dzięki temu sędziowie będą mogli skoncentrować się na rozstrzyganiu kwestii merytorycznych. Zgodnie z projektem, obwieszczenia, w tym te o prawomocności orzeczenia oraz ujawnianiu informacji o prawomocności, mogą być wprowadzane do systemu teleinformatycznego przez asystenta sędziego lub pracownika sekretariatu. Zmiana ta znacząco odciąży sędziów i referendarzy od wykonywania czynności technicznych.

Likwidacja skargi kasacyjnej – co to oznacza

Projekt przewiduje likwidację możliwości wniesienia skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego w sprawach o ustalenie i zmianę planu spłaty wierzycieli. W opinii Ministerstwa Sprawiedliwości, dzięki temu system stanie się bardziej spójny. Opinie ekspertów są jednak podzielone. Z jednej strony, adwokat Norbert Frosztęga chwali tę zmianę, wskazując, że „eliminacja tego środka zaskarżenia pozostaje w zgodzie z charakterem postępowania oraz zakresem kognicji SN”. Z drugiej strony, niektórzy prawnicy, jak Łukasz Lewandowski, podkreślają, że będzie to obniżenie standardu ochrony uczestników postępowania, w szczególności wierzycieli, których wierzytelności są w efekcie postępowania umarzane. Projekt zakłada również zwiększenie nadzoru sędziego komisarza, który ma reagować w sytuacjach ważnych dla drobnych wierzycieli.

Jakie będą skutki dla dłużników i rynku

Zmiany w upadłości konsumenckiej przyniosą istotne następstwa zarówno dla dłużników, jak i całego rynku finansowego. Liczba ogłaszanych bankructw już teraz jest znacząca – co miesiąc status upadłych uzyskuje ponad 1,5 tysiąca osób fizycznych.

Upadłość konsumencka – konsekwencje i korzyści

Podstawową korzyścią ogłoszenia upadłości jest natychmiastowe zatrzymanie egzekucji komorniczej oraz wszelkich działań windykacyjnych. Dodatkowo, przestają być naliczane odsetki od wierzytelności. Z drugiej strony, dłużnicy muszą liczyć się z utratą kontroli nad majątkiem, który wchodzi w skład masy upadłości. Jednakże pewne składniki pozostają wyłączone z tej masy – m.in. przedmioty codziennego użytku niezbędne dla dłużnika i jego rodziny.

Szczególnie istotną zmianą będzie skrócenie okresu „widoczności” danych w Krajowym Rejestrze Zadłużonych do 3 lat od umorzenia zobowiązań. Obecnie banki piętnują upadłych konsumentów znacznie dłużej – nawet do 5 lat po wykonaniu planu spłaty.

Czy uproszczenia zwiększą liczbę wniosków

Zgodnie z prognozami, reforma upadłości konsumenckiej spowoduje znaczny wzrost tego typu spraw. Analiza prawnoporównawcza wskazuje, że w perspektywie około 5 lat liczba otwartych postępowań może osiągnąć poziom około 30 000 rocznie. Przyczynić się do tego może zarówno uproszczenie procedur, jak i usunięcie barier administracyjnych.

Komentarze ekspertów i możliwe ryzyka

Eksperci oceniają zmiany pozytywnie. „Zatarcie zadłużenia po upływie 3 lat od wykonania planu spłaty jest dobrym pomysłem” – podkreślają specjaliści. Wskazują jednak, że dla pełnej skuteczności niezbędne są również zmiany prawa bankowego w zakresie zatarcia informacji przetwarzanych przez Biuro Informacji Kredytowej.

Mimo zalet, istnieją pewne ryzyka. Część ekspertów obawia się wzrostu nieodpowiedzialnych zachowań konsumentów, którzy mogliby mniej rozważnie podejmować decyzje o zaciąganiu zobowiązań finansowych z uwagi na łatwiejsze umorzenie. Oznacza to również zwiększone ryzyko dla sektora finansowego, który będzie musiał uwzględnić większą liczbę nieściągalnych zobowiązań.

Wnioski

Podsumowując zmiany w upadłości konsumenckiej, reforma przygotowana przez Ministerstwo Sprawiedliwości zdecydowanie uprości całą procedurę bankructwa osobistego. Przede wszystkim, automatyczne umorzenie długów trzy miesiące po zakończeniu planu spłaty stanowi przełomowe rozwiązanie, które uwolni sądy od zbędnej biurokracji. Zniesienie obowiązku składania rocznych sprawozdań z wykonania planu spłaty również znacząco odciąży dłużników, szczególnie tych wykluczonych cyfrowo.

Nowe przepisy przenoszą ciężar nadzoru z sądów na wierzycieli, którzy będą musieli aktywnie monitorować spłaty zadłużenia. Warto zauważyć, że wierzyciele zyskali jednak nowe narzędzia – możliwość składania wniosku o zmianę planu spłaty także w okresie trzech miesięcy po jego zakończeniu.

Patrząc na szerszy obraz, reforma prawdopodobnie doprowadzi do wzrostu liczby wniosków o upadłość konsumencką w najbliższych latach. Zgodnie z prognozami, liczba otwartych postępowań może osiągnąć nawet 30 000 rocznie. Mimo to, zmiany te są generalnie oceniane pozytywnie przez ekspertów.

Niewątpliwie, skrócenie okresu „widoczności” danych w Krajowym Rejestrze Zadłużonych do 3 lat stanowi istotne ułatwienie dla osób przechodzących przez upadłość. Dzięki temu dłużnicy szybciej będą mogli powrócić do normalnego funkcjonowania w systemie finansowym.

Ostatecznie, uproszczenie procedur upadłościowych to krok w dobrym kierunku, zarówno dla dłużników jak i dla przeciążonego systemu sądownictwa. Chociaż niektórzy obawiają się wzrostu nieodpowiedzialnych zachowań konsumentów, korzyści płynące z bardziej efektywnego systemu oddłużania osób fizycznych wydają się przeważać nad potencjalnymi ryzykami.

Najczęściej zadawane pytania o upadłość konsumencką – FAQ

• Jakie są główne zmiany w upadłości konsumenckiej w 2026 roku?

Nowe przepisy zakładają automatyczne umorzenie długów trzy miesiące po zakończeniu planu spłaty oraz zniesienie obowiązku składania rocznych sprawozdań przez dłużników.

• Dlaczego reforma upadłości konsumenckiej była konieczna?

Liczba upadłości konsumenckich rośnie, co przeciąża sądy. Reforma ma uprościć procedury, odciążyć sądy i przyspieszyć proces oddłużenia osób fizycznych.

• Jakie korzyści przyniesie automatyczne umorzenie długów?

Automatyczne umorzenie długów ograniczy liczbę dodatkowych postępowań, skróci czas oczekiwania na zakończenie sprawy i zmniejszy koszty postępowania.

• Jakie obowiązki zostaną przeniesione na sekretariaty sądowe?

Część czynności administracyjnych, takich jak rejestracja zdarzeń i czynności techniczne, zostanie przeniesiona na pracowników sekretariatów sądowych, odciążając sędziów.

Obserwuj nas i bądź na bieżąco!

Zapraszamy do śledzenia naszych profili społecznościowych.

• Instagram
• Facebook
• LinkedIn

Redakcja

Kancelarii Piotrowski i Wspólnicy