Restrukturyzacja a Leasing: Co Musisz Wiedzieć Zanim Podejmiesz Decyzję?

Postępowanie restrukturyzacyjne może całkowicie zmienić sytuację prawną Twojej firmy, szczególnie jeśli korzystasz z leasingu jako formy finansowania środków trwałych. Czy wiesz, że sposób traktowania umów leasingowych podczas restrukturyzacji zależy przede wszystkim od rodzaju leasingu, który wybrałeś?

Spis treści

• Czym jest leasing operacyjny i finansowy?
• Postępowanie restrukturyzacyjne – podstawy prawne
• Jak restrukturyzacja wpływa na leasing?
• Wykup przedmiotu leasingu po restrukturyzacji
• Podsumowanie i najważniejsze wnioski
• Najczęściej zadawane pytania – FAQs

W rzeczywistości różnica między leasingiem operacyjnym a leasingiem finansowym staje się kluczowa podczas postępowania restrukturyzacyjnego. Podczas gdy w leasingu operacyjnym układ obejmuje wyłącznie wierzytelności powstałe przed wszczęciem postępowania, w przypadku leasingu finansowego restrukturyzacja może objąć całą umowę, włącznie z ratami przypadającymi po otwarciu postępowania sądowego. Dlatego zrozumienie, jak restrukturyzacja wpływa na Twoje zobowiązania leasingowe, jest niezbędne, zanim podejmiesz jakiekolwiek decyzje dotyczące przyszłości Twojej firmy.

W tym artykule wyjaśnimy, czym różni się leasing finansowy od operacyjnego, jak przebiega postępowanie restrukturyzacyjne oraz jakie konsekwencje prawne niesie ono dla Twoich umów leasingowych. Dowiesz się również, czy leasingodawca może wypowiedzieć umowę podczas restrukturyzacji oraz jakie masz możliwości wykupu przedmiotu leasingu po zakończeniu układu.

Czym jest leasing operacyjny i finansowy?

Leasing stał się popularnym sposobem finansowania środków trwałych w działalności gospodarczej. Aby zrozumieć, jak postępowanie restrukturyzacyjne wpływa na ten rodzaj umów, muszę najpierw wyjaśnić podstawowe typy leasingu.

Leasing operacyjny – definicja i cechy

Leasing operacyjny przypomina najem długoterminowy. W tej formie umowy przedmiot leasingu zaliczany jest do składników majątkowych leasingodawcy i to on dokonuje odpisów amortyzacyjnych. Jako leasingobiorca możesz zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu całe raty leasingowe oraz opłatę wstępną, którą wnosisz na początku umowy. Podatek VAT doliczany jest do każdej raty, co oznacza, że nie musisz płacić go z góry w całości.

Umowa leasingu operacyjnego musi być zawarta na czas określony, stanowiący co najmniej 40% normatywnego okresu amortyzacji przedmiotu. W przypadku nieruchomości okres ten wynosi minimum 10 lat. Po zakończeniu umowy mam prawo do wykupu przedmiotu leasingu po ustalonej, zazwyczaj atrakcyjnej cenie.

Leasing finansowy – definicja i cechy

Leasing finansowy (zwany także kapitałowym) różni się zasadniczo tym, że przedmiot umowy zaliczany jest do składników majątkowych leasingobiorcy i to ja jako korzystający dokonuję odpisów amortyzacyjnych. Umowa musi być zawarta na okres minimum 12 miesięcy, choć nie ma ustalonej górnej granicy.

W przypadku leasingu finansowego do kosztów uzyskania przychodu zaliczam jedynie część odsetkową raty oraz koszty amortyzacji. Ponadto muszę opłacić cały podatek VAT z góry przy pierwszej racie. Największa różnica polega na tym, że po zapłaceniu ostatniej raty automatycznie staję się właścicielem przedmiotu leasingu.

Najważniejsze różnice między leasingami

Główne różnice między tymi formami leasingu to:

• Własność przedmiotu: w operacyjnym należy do leasingodawcy, w finansowym zaliczany jest do majątku leasingobiorcy
• Amortyzacja: w operacyjnym dokonuje jej leasingodawca, w finansowym leasingobiorca
• Koszty podatkowe: w operacyjnym całość rat i opłata wstępna, w finansowym tylko część odsetkowa i amortyzacja
• Płatność VAT: w operacyjnym rozłożona na raty, w finansowym płatna z góry
• Wykup: w operacyjnym możliwy po umowie, w finansowym automatyczny z ostatnią ratą

Zrozumienie tych różnic ma kluczowe znaczenie w kontekście postępowania restrukturyzacyjnego, ponieważ każdy typ leasingu jest odmiennie traktowany prawnie podczas restrukturyzacji przedsiębiorstwa.

Postępowanie restrukturyzacyjne – podstawy prawne

Podstawy prawne postępowania restrukturyzacyjnego w Polsce reguluje ustawa z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne. Przepisy te zostały stworzone, aby pomóc przedsiębiorcom w trudnej sytuacji finansowej uniknąć upadłości.

Postępowanie restrukturyzacyjne – co to jest?

Postępowanie restrukturyzacyjne to proces przekształcania przedsiębiorstwa, który ma na celu poprawę jego kondycji finansowej i umożliwienie dalszego funkcjonowania na rynku. Najważniejszym celem jest uniknięcie ogłoszenia upadłości poprzez zawarcie układu z wierzycielami i restrukturyzację zobowiązań. Prawo przewiduje cztery rodzaje postępowań restrukturyzacyjnych:

• postępowanie o zatwierdzenie układu
• przyspieszone postępowanie układowe
• postępowanie układowe
• postępowanie sanacyjne

Z postępowania restrukturyzacyjnego mogą skorzystać przedsiębiorcy, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki akcyjne, a także wspólnicy osobowych spółek handlowych ponoszący odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia. Postępowanie może być prowadzone zarówno wobec dłużnika już niewypłacalnego, jak i tego, który jest dopiero zagrożony niewypłacalnością.

Na czym polega uproszczone postępowanie restrukturyzacyjne?

Uproszczone postępowanie restrukturyzacyjne to szczególny rodzaj postępowania o zatwierdzenie układu, który został wprowadzony na mocy ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r., potocznie zwanej „tarczą 4.0”. W tym postępowaniu znacznie ograniczono rolę sądu restrukturyzacyjnego na rzecz nadzorcy układu.

Proces rozpoczyna się od zawarcia umowy z osobą pełniącą funkcję nadzorcy układu. Następnie dłużnik przygotowuje propozycje układowe oraz spisy wierzytelności. Sam proces otwarcia został maksymalnie uproszczony – dłużnik dokonuje obwieszczenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, a dzień publikacji jest dniem otwarcia postępowania.

Postępowanie restrukturyzacyjne a egzekucja komornicza

Jedną z największych zalet postępowania restrukturyzacyjnego jest ochrona przed egzekucją. Z dniem otwarcia postępowania zabronione jest wszczynanie nowych postępowań egzekucyjnych, a te już trwające zostają zawieszone z mocy prawa.

W przypadku uproszczonego postępowania restrukturyzacyjnego dłużnik uzyskuje czteromiesięczną ochronę przed postępowaniami egzekucyjnymi. W tym czasie powinien przyjąć układ i złożyć wniosek o jego zatwierdzenie. Ochrona ta jest szczególnie cenna dla przedsiębiorców, ponieważ daje im czas na uporządkowanie spraw finansowych bez presji ze strony komorników.

Co istotne, skutki otwarcia postępowania (w tym zakaz wszczynania nowych egzekucji czy brak możliwości wypowiedzenia ważnych umów) rozciągają się również na etap procedowania przez sąd wniosku o zatwierdzenie układu. W praktyce oznacza to, że rzeczywisty czas ochrony dłużnika może być dłuższy niż podstawowe cztery miesiące.

Jak restrukturyzacja wpływa na leasing?

Wpływ postępowania restrukturyzacyjnego na umowy leasingowe zależy przede wszystkim od tego, czy mamy do czynienia z leasingiem operacyjnym czy finansowym. Polski sektor leasingowy jest najszybciej rozwijającym się rynkiem w Unii Europejskiej – w 2023 roku przebił barierę 100 mld zł inwestycji sfinansowanych w formie leasingu, co plasuje Polskę jako piąty największy rynek w Europie.

Leasing operacyjny a restrukturyzacja

W przypadku leasingu operacyjnego postępowanie restrukturyzacyjne obejmuje wyłącznie wierzytelności powstałe przed dniem otwarcia postępowania. Wierzytelność z tytułu umowy leasingu za okres rozliczeniowy, w którym zostało otwarte postępowanie, ulega proporcjonalnemu podziałowi na część powstałą przed dniem otwarcia (objętą układem) oraz część powstałą po tym dniu (nieobjętą układem). Leasing operacyjny jest w ustawie o restrukturyzacji traktowany podobnie jak najem.

Leasing finansowy a restrukturyzacja

Natomiast w leasingu finansowym całość wierzytelności jest objęta układem. Dotyczy to zarówno rat wymagalnych przed otwarciem postępowania, jak i niewymagalnych należności z tytułu rat za czas od dnia otwarcia postępowania do dnia wymagalności każdego przyszłego świadczenia. Te niewymagalne należności wpisuje się do spisu wierzytelności, często z koniecznością ich proporcjonalnego pomniejszenia.

Które raty leasingowe są objęte układem?

Przy leasingu operacyjnym układ obejmuje tylko raty wymagalne przed dniem otwarcia postępowania. W leasingu finansowym układ obejmuje wszystkie raty – zarówno zaległe, jak i przyszłe. Niewymagalne wierzytelności z tytułu rat leasingu finansowego umieszcza się w spisie wierzytelności pomniejszone o odsetki ustawowe, nie wyższe jednak niż 6% rocznie.

Czy trzeba płacić raty w trakcie postępowania?

Podczas trwania postępowania restrukturyzacyjnego:

• W przypadku leasingu operacyjnego muszę terminowo uiszczać bieżące raty powstałe po dniu otwarcia postępowania.
• Przy leasingu finansowym nie płacę bieżących rat po otwarciu restrukturyzacji, ponieważ są one objęte układem.

Czy leasingodawca może wypowiedzieć umowę?

Po otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego leasingodawca nie może wypowiedzieć umowy leasingu z powodu zaległości powstałych przed jego otwarciem. Jednakże w przypadku leasingu operacyjnego, jeśli nie reguluję bieżących rat po otwarciu postępowania, leasingodawca może wypowiedzieć umowę.

W leasingu finansowym finansujący nie może wypowiedzieć umowy z powodu braku płatności rat wymagalnych po otwarciu restrukturyzacji, ponieważ są one objęte układem. Wypowiedzenie umowy leasingu wymaga zezwolenia rady wierzycieli albo nadzorcy lub zarządcy sądowego.

Wykup przedmiotu leasingu po restrukturyzacji

Zakończenie postępowania restrukturyzacyjnego rodzi pytanie o możliwość wykupu przedmiotu leasingu. Kwestia ta jest kluczowa dla dalszego funkcjonowania przedsiębiorstwa, zwłaszcza jeśli leasingowane mienie jest niezbędne do prowadzenia działalności.

Czy możliwy jest wykup po zakończeniu układu?

Układ stanowi porozumienie wiążące wszystkich wierzycieli i z natury modyfikuje sposób wykonywania zobowiązań. Zapłata wszystkich rat objętych układem (nawet w zredukowanej wysokości) uprawnia mnie do wykupienia przedmiotu leasingu według zasad określonych w umowie i układzie. W praktyce, jeśli układ zostanie zatwierdzony przed zakończeniem umowy leasingowej, zachowuję prawo do wykupu na nowych warunkach płatności.

Co jeśli umowa została wypowiedziana wcześniej?

Jednakże gdy umowa leasingu zakończy się przed otwarciem postępowania restrukturyzacyjnego, późniejsza spłata zadłużenia nie uprawnia mnie do wykupu przedmiotu. Prawo wykupu zależy zatem od tego, czy doszło do wypowiedzenia umowy przed otwarciem postępowania lub ustaleniem dnia układowego. W takiej sytuacji możliwość wykupu zależy wyłącznie od dobrej woli leasingodawcy.

Jakie warunki trzeba spełnić, by wykupić przedmiot?

Aby dokonać wykupu po restrukturyzacji, muszę spełnić dwa podstawowe warunki. Po pierwsze, spłacić wszystkie raty zgodnie z warunkami przyjętymi w układzie. Po drugie, uiścić opłatę z tytułu wykupu przedmiotu. Dopiero spełnienie obu warunków umożliwia przeniesienie własności na mnie. Ponadto układ nie może zakończyć się przed upływem terminu umowy leasingowej.

Wykupienie przedmiotu leasingu po zakończeniu restrukturyzacji, często za ułamek jego rzeczywistej wartości, stanowi cenne uprawnienie, o które warto zabiegać. Może to znacząco wpłynąć na przyszłość przedsiębiorstwa i realizację planu restrukturyzacyjnego.

Podsumowanie i najważniejsze wnioski

Postępowanie restrukturyzacyjne niewątpliwie stanowi skomplikowany proces prawny, szczególnie gdy dotyczy umów leasingowych. Różnice między leasingiem operacyjnym a finansowym stają się jeszcze bardziej istotne podczas restrukturyzacji przedsiębiorstwa. Leasing operacyjny wymaga ode mnie regularnego opłacania bieżących rat podczas trwania postępowania, podczas gdy raty leasingu finansowego zostają w całości objęte układem.

Warto pamiętać, że leasingodawca nie może wypowiedzieć umowy z powodu zaległości powstałych przed otwarciem postępowania. Jednakże prawo wykupu przedmiotu leasingu zależy od tego, czy umowa wciąż obowiązywała w momencie otwarcia restrukturyzacji. Dlatego też kluczową kwestią pozostaje zachowanie umowy leasingowej w mocy przez cały okres postępowania.

Przede wszystkim muszę zwrócić uwagę na właściwe planowanie działań restrukturyzacyjnych, uwzględniając specyfikę posiadanych umów leasingowych. Odpowiednio przygotowany plan restrukturyzacji pozwala nie tylko na utrzymanie ciągłości działalności gospodarczej, ale również na zachowanie środków trwałych niezbędnych do prowadzenia biznesu.

Ostatecznie wybór między leasingiem operacyjnym a finansowym powinien wynikać z długoterminowej strategii firmy. Jeśli rozważam restrukturyzację w przyszłości, muszę wziąć pod uwagę, że leasing finansowy daje większą elastyczność podczas postępowania, choć wiąże się z innymi obciążeniami podatkowymi. Natomiast leasing operacyjny, mimo konieczności opłacania bieżących rat podczas restrukturyzacji, może okazać się korzystniejszy pod względem podatkowym w normalnych warunkach działalności.

Najczęściej zadawane pytania – FAQs

Q1. Czy podczas postępowania restrukturyzacyjnego muszę płacić raty leasingowe? W przypadku leasingu operacyjnego musisz płacić bieżące raty powstałe po otwarciu postępowania. Przy leasingu finansowym nie płacisz rat po otwarciu restrukturyzacji, ponieważ są one objęte układem.

Q2. Jaka jest główna różnica między leasingiem operacyjnym a finansowym w kontekście restrukturyzacji? W leasingu operacyjnym układ obejmuje tylko wierzytelności powstałe przed otwarciem postępowania, natomiast w leasingu finansowym układ obejmuje całość wierzytelności, włącznie z przyszłymi ratami.

Q3. Czy leasingodawca może wypowiedzieć umowę podczas postępowania restrukturyzacyjnego? Leasingodawca nie może wypowiedzieć umowy z powodu zaległości powstałych przed otwarciem postępowania. Jednakże w leasingu operacyjnym może to zrobić, jeśli nie regulujesz bieżących rat po otwarciu postępowania.

Q4. Czy mogę wykupić przedmiot leasingu po zakończeniu restrukturyzacji? Tak, możesz wykupić przedmiot leasingu po zakończeniu restrukturyzacji, pod warunkiem że spłacisz wszystkie raty objęte układem i uiścisz opłatę z tytułu wykupu. Ważne jest, aby umowa leasingowa nie została wcześniej wypowiedziana.

Q5. Jak postępowanie restrukturyzacyjne wpływa na egzekucję komorniczą? Otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego wstrzymuje wszczynanie nowych postępowań egzekucyjnych, a te już trwające zostają zawieszone. W uproszczonym postępowaniu restrukturyzacyjnym dłużnik uzyskuje czteromiesięczną ochronę przed egzekucją.

Obserwuj nas i bądź na bieżąco!

Zapraszamy do śledzenia naszych profili społecznościowych.

• Instagram
• Facebook
• LinkedIn

Redakcja

Kancelarii Piotrowski i Wspólnicy