Restrukturyzacja gospodarstwa rolnego 2026: Jak zatrzymać komornika i uratować ziemię krok po kroku

Nawet 100 000 polskich gospodarstw może skorzystać z nowej ochrony przed komornikiem. Brzmi niewiarygodnie?

19 sierpnia 2025 roku weszła w życie rewolucyjna nowelizacja, która zmienia zasady gry dla zadłużonych rolników. Restrukturyzacja gospodarstwa rolnego zyskała nowe narzędzie: wystarczy złożyć wniosek do KOWR, a egzekucja komornicza zostaje automatycznie wstrzymana.

Spis treści

• Czym jest restrukturyzacja gospodarstwa rolnego i jak działa nowa ustawa 2026
• Krok po kroku: Jak złożyć wniosek do KOWR i zatrzymać komornika
• Co dzieje się po złożeniu wniosku – zawieszenie egzekucji i procedura dalszego postępowania
• Najczęstsze błędy i pułapki w procesie restrukturyzacji zadłużenia gospodarstwa rolnego
• Podsumowanie i perspektywy
• Najczęściej zadawane pytania FAQs

W tym artykule pokażemy Ci, jak krok po kroku przejść przez proces restrukturyzacji zadłużenia gospodarstwa rolnego, na czym polega restrukturyzacja gospodarstwa rolnego według nowych przepisów oraz jak uniknąć najczęstszych błędów. Dowiesz się również, co dzieje się po złożeniu wniosku i jakie masz opcje ratowania swojej ziemi w obliczu kryzysu w rolnictwie.

Czym jest restrukturyzacja gospodarstwa rolnego i jak działa nowa ustawa 2026

Na czym polega restrukturyzacja gospodarstwa rolnego

Restrukturyzacja zadłużenia gospodarstwa rolnego to proces prawny umożliwiający uporządkowanie zobowiązań pieniężnych powstałych w związku z prowadzeniem działalności rolniczej. Ustawa z 9 listopada 2018 roku określa zasady i warunki tego procesu, który skupia się wyłącznie na długach związanych z produkcją rolną.

Skorzystać z restrukturyzacji może rolnik spełniający konkretne wymogi: prowadzenie gospodarstwa co najmniej od 3 lat, status właściciela w rozumieniu przepisów o podatku rolnym oraz stan niewypłacalności lub zagrożenia niewypłacalnością. W praktyce rolnik musi być małym, średnim lub dużym przedsiębiorstwem według unijnych kryteriów.

Restrukturyzacja polega na trzech mechanizmach. Pierwszy to dopłaty ARiMR do oprocentowania kredytu lub pożyczka na spłatę zadłużenia. Drugi obejmuje gwarancje KOWR zabezpieczające kredyt restrukturyzacyjny. Trzeci, najbardziej istotny w kontekście ochrony przed komornikiem, to przejęcie długu przez Krajowy Ośrodek w zamian za przeniesienie własności całości lub części nieruchomości rolnej na Skarb Państwa.

Kluczowe zmiany w ustawie z sierpnia 2025 roku

Prezydent podpisał nowelizację 31 lipca 2025 roku. Inicjatywa wyszła od środowisk rolniczych, w szczególności Podlaskiej Izby Rolniczej, która zgłaszała problem licytacji gospodarstw jeszcze przed rozpatrzeniem wniosków o pomoc.

Projekt wprowadził kluczową zmianę w art. 7 ustawy. Dodano ust. 6a, który jasno określa moment zawieszenia egzekucji i czas jego trwania. Od początku obowiązywania ustawy, czyli od 1 stycznia 2019 roku, wpłynęło do KOWR 258 wniosków, pozytywnie rozpatrzono tylko 37. Przejęto długi na kwotę 94 mln zł, obejmując 1432 hektary gruntów.

Duża część wniosków nie mogła być rozpatrywana, ponieważ rozpoczynało się dochodzenie należności i proces był przerywany. Nowelizacja eliminuje ten problem.

Automatyczne zawieszenie egzekucji – nowy mechanizm ochrony

Złożenie wniosku o przejęcie długu powoduje zawieszenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych w sprawach długu objętego wnioskiem do czasu odpowiedniego rozpatrzenia albo pozostawienia bez rozpatrzenia tego wniosku. Mechanizm działa automatycznie z mocy samej ustawy.

Przepis ma zastosowanie również do wniosków złożonych przed 19 sierpnia 2025 roku, ale nierozpatrzonych. W tym przypadku zawieszenie następuje z dniem wejścia w życie nowelizacji. Kolejne wnioski o przejęcie tego samego długu nie powodują już zawieszenia postępowań egzekucyjnych.

Krok po kroku: Jak złożyć wniosek do KOWR i zatrzymać komornika

Krok 1: Sporządzenie wykazu długów związanych z działalnością rolniczą

Pierwszym elementem procesu jest przygotowanie wykazu długów powstałych w związku z prowadzeniem działalności rolniczej według stanu na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. We wniosku musisz wskazać każdego wierzyciela z osobna oraz kwotę zadłużenia.

Do dokumentów potwierdzających istnienie zadłużenia należą kopie umów, faktur, rachunków, not księgowych, nakazów zapłaty oraz wyroków potwierdzających bezsporność, wymagalność długu pieniężnego i jego powiązanie z prowadzoną działalnością rolniczą. Wypełnij wykaz z należytą starannością, aby organ egzekucyjny nie miał wątpliwości, jakich długów dotyczy wniosek.

Krok 2: Zebranie dokumentów potwierdzających tytuł prawny do nieruchomości

Wniosek musi zawierać wykaz nieruchomości rolnych, do których posiadasz tytuł prawny, wraz z podaniem tego tytułu. Najważniejszym potwierdzeniem prawa własności jest wpis w księdze wieczystej, który zawiera dane o właścicielu, obciążeniach prawnych oraz hipotece.

Do wniosku dołącz kopie dokumentów potwierdzających tytuł prawny oraz aktualny na dzień złożenia wniosku odpis księgi wieczystej. Tytuł prawny można potwierdzić za pomocą aktu notarialnego, decyzji administracyjnej lub postanowienia sądowego.

Krok 3: Przygotowanie operatu szacunkowego wartości gospodarstwa

Operat szacunkowy określający wartość nieruchomości rolnej musi być sporządzony nie wcześniej niż 3 miesiące przed złożeniem wniosku. Dokument wykonuje rzeczoznawca majątkowy po osobistej inspekcji nieruchomości, w oparciu o wartość rynkową bez podatków i opłat transakcyjnych.

Rzeczoznawca bierze pod uwagę jakość gleby, jej urodzajność oraz stan bonitacyjny, rodzaj upraw, stan techniczny budynków gospodarczych, dostęp do wody oraz infrastrukturę. Do KOWR składasz oryginał operatu w wersji papierowej.

Krok 4: Złożenie kompletnego wniosku o przejęcie długu

Wniosek składasz na formularzu stanowiącym załącznik do Zasad przejmowania długu przez KOWR. Musi zawierać imię i nazwisko, miejsce zamieszkania, PESEL lub NIP, wykaz długów oraz wskazanie kwoty zadłużenia.

Dołącz także oświadczenie, że nie toczy się wobec Ciebie postępowanie restrukturyzacyjne na podstawie Prawa restrukturyzacyjnego oraz dokumenty dotyczące stanu cywilnego i zgody współmałżonka, jeśli wymagana. Wniosek niespełniający wymogów formalnych podlega pozostawieniu bez rozpoznania, jednak KOWR może wezwać do uzupełnienia braków.

Krok 5: Weryfikacja automatycznego zawieszenia postępowań egzekucyjnych

Z chwilą złożenia wniosku KOWR wyda Ci informację o złożeniu wniosku wraz z kopią opatrzoną datą wpływu. Te dokumenty musisz przekazać organowi egzekucyjnemu, aby poinformować komornika o złożeniu wniosku. Od złożenia wniosku do podpisania umowy o przejęcie długu może minąć maksymalnie 60 dni.

Co dzieje się po złożeniu wniosku – zawieszenie egzekucji i procedura dalszego postępowania

Automatyczne wstrzymanie działań komornika

Zawieszenie postępowania egzekucyjnego następuje z mocy samej ustawy, niezależnie od dodatkowych czynności organu egzekucyjnego. KOWR wyda Ci informację o złożeniu wniosku wraz z kopią opatrzoną datą wpływu. Dokumenty te musisz niezwłocznie przekazać komornikowi, aby organ egzekucyjny oficjalnie potwierdził zawieszenie działań. Chcesz przyspieszyć pozyskanie dokumentów? Złóż wniosek osobiście w siedzibie oddziału terenowego KOWR właściwego ze względu na miejsce zamieszkania. W przeciwnym razie dokumenty otrzymasz przesyłką za potwierdzeniem odbioru najpóźniej w następnym dniu roboczym po wpłynięciu wniosku.

Okres rozpatrywania wniosku przez KOWR

KOWR ma 60 dni na rozpatrzenie wniosku o przejęcie długu. Od początku obowiązywania ustawy w 2019 roku wpłynęło 258 wniosków, z czego pozytywnie rozpatrzono tylko 37. W okresie od 19 sierpnia 2025 roku do 31 marca 2026 roku złożono 60 wniosków, a 39 z nich zostało pozostawionych bez rozpatrzenia z uwagi na braki formalne. Warto podkreślić, że KOWR w pierwszej kolejności wzywa do uzupełnienia braków, zanim pozostawi wniosek bez rozpatrzenia.

Negocjacje z wierzycielami w okresie ochrony

Podczas zawieszenia egzekucji zyskujesz czas na wdrożenie skutecznych działań restrukturyzacyjnych. Mechanizm ten pełni funkcję ochrony przeciwegzekcyjnej, której celem jest zapewnienie realnej możliwości skorzystania z narzędzi restrukturyzacyjnych. Ochrona obowiązuje do czasu merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku albo do momentu pozostawienia go bez rozpoznania.

Decyzja KOWR i możliwe scenariusze

O sposobie rozpatrzenia wniosku zostaniesz poinformowany przesyłką za potwierdzeniem odbioru. Pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia lub jego negatywne rozpatrzenie nie wyklucza możliwości złożenia nowego wniosku uwzględniającego wcześniej zgłoszone przez KOWR uwagi. Niemniej jednak z 39 przypadków pozostawienia wniosków bez rozpatrzenia tylko w trzech przypadkach rolnicy zdecydowali się ponownie wystąpić z wnioskiem.

Najczęstsze błędy i pułapki w procesie restrukturyzacji zadłużenia gospodarstwa rolnego

Braki formalne we wniosku prowadzące do pozostawienia go bez rozpatrzenia

Wniosek niespełniający wymogów ustawowych lub złożony bez kompletu dokumentów podlega pozostawieniu bez rozpoznania. KOWR wskazuje najczęstsze problemy: brak udowodnienia związku długu z działalnością rolniczą, zadłużenie przekraczające wartość nieruchomości, nieprawidłowości w operatach szacunkowych oraz brak wymaganych dokumentów. Rolnik, który składa wniosek bez kompletu dokumentacji, bez prawidłowego operatu szacunkowego i bez jasnego wykazania rolniczego charakteru długu, ryzykuje pozostawienie sprawy bez rozpatrzenia.

Próba wielokrotnego składania wniosków dotyczących tego samego długu

Kolejne wnioski o przejęcie tego samego długu nie wywołują skutku w postaci zawieszenia postępowań egzekucyjnych. Ochrona ma charakter jednorazowy w odniesieniu do tego samego zobowiązania. Rozwiązanie to przeciwdziała nadużywaniu instytucji ochrony przeciwegzekucyjnej.

Niewłaściwe określenie długów niezwiązanych z działalnością rolniczą

Pożyczki i kredyty konsumenckie mogą być objęte restrukturyzacją wyłącznie wtedy, gdy rolnik wykaże dokumentami, że środki zostały faktycznie przeznaczone na spłatę długów związanych z prowadzeniem działalności rolniczej. Nie wystarczy stwierdzić, że pieniądze poszły na gospodarstwo. Dokumenty muszą pokazywać przepływ środków i związek zobowiązania z działalnością rolniczą.

Brak przygotowania do rozmów z wierzycielami

Wielu wierzycieli jest chętnych do negocjacji, ponieważ zdają sobie sprawę, że ugoda daje największe szanse na zaspokojenie ich roszczeń. Do rozmów warto zebrać dokumenty dotyczące dochodów, wydatków i innych zobowiązań finansowych.

Podsumowanie i perspektywy

Masz teraz wszystko, czego potrzebujesz, aby skutecznie zatrzymać komornika i uratować swoje gospodarstwo. Nowelizacja z sierpnia 2025 daje Ci realną ochronę, co ważne, działa automatycznie z chwilą złożenia wniosku.

Zadbaj o kompletność dokumentacji, szczególnie o prawidłowy wykaz długów rolniczych i aktualny operat szacunkowy. Przede wszystkim nie zwlekaj. Złóż wniosek, gdy tylko zagrożenie egzekucją stanie się realne. Twoja ziemia może zostać uratowana.

Najczęściej zadawane pytania FAQs

Q1. Czy złożenie wniosku o restrukturyzację gospodarstwa rolnego automatycznie wstrzymuje działania komornika? Tak, zgodnie z nowelizacją z sierpnia 2025 roku, samo złożenie wniosku o przejęcie długu do KOWR powoduje automatyczne zawieszenie postępowań egzekucyjnych. Mechanizm ten działa z mocy samej ustawy, bez konieczności podejmowania dodatkowych czynności przez organ egzekucyjny. Ochrona obowiązuje do czasu rozpatrzenia wniosku lub pozostawienia go bez rozpoznania.

Q2. Czy komornik może zlicytować gospodarstwo rolne w trakcie procesu restrukturyzacji? Nie, po złożeniu wniosku o restrukturyzację do KOWR egzekucja komornicza zostaje zawieszona. Prawo chroni gospodarstwa rolne przed likwidacją poprzez egzekucję. Po otrzymaniu informacji o złożeniu wniosku wraz z kopią opatrzoną datą wpływu, należy niezwłocznie przekazać te dokumenty komornikowi, aby oficjalnie potwierdził zawieszenie działań egzekucyjnych.

Q3. Jakie długi mogą być objęte restrukturyzacją gospodarstwa rolnego? Restrukturyzacja obejmuje wyłącznie długi związane z prowadzeniem działalności rolniczej. Pożyczki i kredyty konsumenckie mogą być uwzględnione tylko wtedy, gdy rolnik udokumentuje, że środki zostały faktycznie przeznaczone na spłatę zobowiązań związanych z gospodarstwem. Konieczne jest wykazanie dokumentami przepływu środków i bezpośredniego związku zobowiązania z działalnością rolniczą.

Q4. Ile czasu trwa rozpatrywanie wniosku przez KOWR? KOWR ma 60 dni na rozpatrzenie wniosku o przejęcie długu. W tym czasie postępowania egzekucyjne pozostają zawieszone, co daje rolnikowi czas na wdrożenie działań restrukturyzacyjnych i negocjacje z wierzycielami. O sposobie rozpatrzenia wniosku rolnik zostaje poinformowany przesyłką za potwierdzeniem odbioru.

Q5. Jakie są najczęstsze przyczyny pozostawienia wniosku o restrukturyzację bez rozpatrzenia? Najczęstsze problemy to brak udowodnienia związku długu z działalnością rolniczą, zadłużenie przekraczające wartość nieruchomości, nieprawidłowości w operatach szacunkowych oraz brak wymaganych dokumentów. Wniosek musi zawierać kompletną dokumentację, w tym prawidłowy wykaz długów rolniczych i aktualny operat szacunkowy sporządzony nie wcześniej niż 3 miesiące przed złożeniem wniosku.

Obserwuj nas i bądź na bieżąco!

Zapraszamy do śledzenia naszych profili społecznościowych.

• Instagram
• Facebook
• LinkedIn

Zadłużenie gospodarstwa rolnego wymaga szybkiego uporządkowania dokumentów, wierzycieli i ryzyk związanych z egzekucją. W PW Restrukturyzacja analizujemy, czy Twoje przedsiębiorstwo rolne może skorzystać z mechanizmów ochrony przed komornikiem, pomagamy przygotować wykaz długów rolniczych, ocenić dokumentację do KOWR oraz zaplanować dalsze rozmowy z wierzycielami. Sprawdzamy też, czy w danej sytuacji zasadne są działania restrukturyzacyjne, które pozwolą chronić ziemię, płynność i możliwość dalszego prowadzenia gospodarstwa. Skontaktuj się z nami: tel. +48 22 618 30 89, e-mail: biuro@pwkancelaria.pl, Warszawa, ul. Marokańska 1E.

Redakcja

Kancelarii Piotrowski i Wspólnicy