Restrukturyzacja
Redakcja 2026-04-20

Kryzys szpitali powiatowych: restrukturyzacja ostatnią szansą na ratunek

Szpitale powiatowe w Polsce stoją przed bezprecedensowym kryzysem finansowym. Co najmniej 40 placówek jest zagrożonych upadłością, a zadłużenie SPZOZ-ów przekracza miliard złotych. W rzeczywistości, ponad 80% szpitali powiatowych nie jest w stanie osiągnąć dodatniego wyniku finansowego. Tylko 39 z 219 analizowanych placówek odnotowało zysk w 2024 roku. Całkowita wysokość zobowiązań szpitali w Polsce przekracza 22-23 miliardy złotych. W obliczu tej dramatycznej sytuacji, restrukturyzacja szpitala staje się nie tylko opcją, ale koniecznością ratującą lokalne systemy opieki zdrowotnej. W tym artykule przedstawiamy skalę problemu dotyczącego szpitali w kryzysie, analizujemy przyczyny zadłużenia oraz opisujemy mechanizmy prawne umożliwiające skuteczne ratowanie placówek medycznych.

Spis treści

Umów bezpłatną konsultację – usługi restrukturyzacji w Twojej firmie

    Skala kryzysu: szpitale powiatowe w Polsce na granicy upadłości

    Ponad 40 szpitali zagrożonych upadłością – aktualne dane

    Waldemar Malinowski, prezes Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Szpitali Powiatowych, potwierdził w rozmowie z PAP, że przynajmniej 40 szpitali powiatowych jest zagrożonych upadłością. Analiza raportu dotyczącego stanu finansów placówek wskazuje, że kilkadziesiąt podmiotów może upaść w najbliższym czasie. Eksperci biją na alarm: nawet 30% szpitali powiatowych może zniknąć z mapy kraju, jeśli nie zostaną spłacone nadwykonania i wdrożone ponadpartyjne rozwiązania. W praktyce oznacza to, że około 100 szpitali może zaprzestać działalności.

    Związek Powiatów Polskich opublikował opracowanie „Szpitale powiatowe w kryzysie – analiza sytuacji finansowej w 2025 roku”, które objęło 207 podmiotów, w tym 163 samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej oraz 44 spółki prawa handlowego. Z dokumentu wynika, że w najbliższych miesiącach może dojść do ograniczenia faktycznej dostępności pacjentów do leczenia i dalszego pogorszenia sytuacji finansowej szpitali powiatowych.

    Zadłużenie szpitali przekracza miliardy złotych

    Zobowiązania szpitali powiatowych osiągnęły wartość 8,2 miliarda złotych na koniec trzeciego kwartału 2024 roku. Rok wcześniej wynosiły one 7,2 miliarda złotych, co oznacza wzrost o miliard złotych. Łączna kwota zobowiązań wszystkich szpitali prowadzonych w formie samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej wyniosła 22,4 miliarda złotych, z czego 3 miliardy złotych stanowiły zobowiązania wymagalne. Z wstępnych danych za czwarty kwartał 2024 roku wynika, że zadłużenie szpitali rok do roku wzrosło o około 1,5 miliarda złotych i wyniosło 19,534 miliarda złotych.

    Zobowiązania wymagalne wykazało 125 spośród 207 szpitali, mimo że jednostki sektora finansów publicznych nie powinny generować takich zaległości. Ich łączna wartość sięgnęła niemal 1,48 miliarda złotych. W 61 placówkach przeterminowane zobowiązania mieściły się w przedziale od 1 miliona do 10 milionów złotych, a w 36 przekroczyły 10 milionów złotych.

    Większość placówek notuje stratę finansową

    Łączna strata netto badanych podmiotów wyniosła ponad 1,26 miliarda złotych, a strata ze sprzedaży przekroczyła 1,86 miliarda złotych. Prawie 91% szpitali wykazało stratę operacyjną na działalności podstawowej. Zysk na sprzedaży osiągnęło jedynie 19 spośród 207 szpitali. Przychody ze sprzedaży netto analizowanych placówek wyniosły około 28 miliardów złotych, a koszty 30,8 miliarda złotych. Prawie 79% szpitali wykazuje płynność bieżącą poniżej bezpiecznego progu 1,5, a 60% płynność szybką poniżej 0,5. Dodatkowo 108 szpitali odnotowało ujemny wskaźnik zadłużenia kapitałów własnych, co w praktyce oznacza ujemny kapitał własny i techniczną niewypłacalność.

    Główne przyczyny kryzysu finansowego szpitali powiatowych

    Kto finansuje szpitale powiatowe i dlaczego to nie wystarcza

    Finansowanie szpitali powiatowych opiera się na trzech źródłach: kontraktach z Narodowym Funduszem Zdrowia, dotacjach z budżetu państwa oraz dopłatach jednostek samorządu terytorialnego. W latach 2015-2024 powiaty i miasta na prawach powiatu wydały łącznie ponad 9 miliardów złotych na szpitale. W ostatnich latach samorządy dopłacały do podległych im szpitali około miliarda złotych rocznie. Wydatki powiatów wzrosły z 259 milionów złotych w 2015 roku do 713 milionów złotych w 2022 roku. Mimo tych nakładów, system nie zapewnia stabilności finansowej placówek.

    Obniżki kontraktów NFZ i zaniżone wyceny świadczeń

    NFZ nadal zalega szpitalom z zapłatą za nadwykonania z trzeciego i czwartego kwartału 2025 roku. Do przekazania szpitalom samorządowym pozostało blisko 4,5 miliarda złotych, w tym 1,5 miliarda złotych za świadczenia nielimitowane. Narodowa Rada Lekarska ostrzega, że współczynnik 0,75 stosowany przez NFZ oznacza wypłatę jedynie 75% wyceny za znaczną część świadczeń. Opóźnienia w płatnościach zmuszają szpitale do zaciągania kosztownych kredytów obrotowych na pokrycie bieżących wydatków.

    Rosnące koszty personelu i obciążenia administracyjne

    Utrzymanie obecnego mechanizmu podwyżkowego wygeneruje dodatkowe roczne koszty w wysokości 12 miliardów złotych. Wynagrodzenia personelu medycznego stanowią średnio 55% szpitalnych budżetów. Dodatkowo blisko jedną trzecią czasu porady lekarskiej zajmuje prowadzenie dokumentacji medycznej oraz wykonywanie czynności administracyjnych. W 86% skontrolowanych podmiotów nie wykorzystano możliwości odciążenia pracy lekarzy poprzez nadanie asystentom medycznym odpowiednich uprawnień.

    Dysfunkcje systemu podstawowej opieki zdrowotnej

    W polskiej ochronie zdrowia na szpitalnictwo przeznacza się ponad połowę środków finansowych, na POZ jedynie 13%. Brak sprawnej podstawowej opieki zdrowotnej powoduje, że pacjenci trafiają bezpośrednio do szpitali powiatowych, obciążając je kosztami świadczeń, które powinny być realizowane na niższym poziomie referencyjności.

    Restrukturyzacja szpitala – jedyne realne rozwiązanie ratujące placówki

    Czym jest restrukturyzacja szpitali powiatowych

    W obliczu narastającego zadłużenia, restrukturyzacja publicznych zakładów opieki zdrowotnej nie służy unikaniu długów, lecz ich uporządkowaniu zgodnie z prawem i pod nadzorem sądu. Celem procesu restrukturyzacji jest restrukturyzacja zobowiązań poprzez redukcję i rozłożenie spłat w czasie, przygotowanie optymalnego planu funkcjonowania szpitala w przyszłości oraz zawarcie układu z wierzycielami. Proces ten ma na celu utrzymanie funkcjonowania szpitala i maksymalne zaspokojenie wierzycieli.

    Restrukturyzacja szpitala powiatowego, zwłaszcza w formie Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej, obejmuje szereg działań mających na celu poprawę efektywności operacyjnej, jakości świadczonych usług oraz stabilności finansowej placówki. W przypadku SPZOZ istotnym elementem jest poprawa sytuacji finansowej, która może obejmować restrukturyzację zadłużenia, poszukiwanie dodatkowych źródeł finansowania czy renegocjację umów z dostawcami.

    Rodzaje restrukturyzacji: finansowa, operacyjna i prawna

    Restrukturyzacja szpitala powiatowego może przybierać trzy podstawowe formy. Restrukturyzacja finansowa obejmuje renegocjacje zobowiązań, redukcję zadłużenia oraz emisję obligacji komunalnych. Restrukturyzacja operacyjna koncentruje się na przekształceniu oddziałów, optymalizacji personelu i usług. Restrukturyzacja prawna polega na zmianach w formie organizacyjno-prawnej, na przykład przekształceniu SPZOZ w spółkę.

    Natychmiastowe korzyści z otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego

    Otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego zapewnia natychmiastowe odzyskanie płynności finansowej, wstrzymanie dotychczasowych postępowań egzekucyjnych i brak możliwości wszczęcia nowych, możliwość redukcji zadłużenia w ramach zawartego z wierzycielami układu, ochronę przed wypowiedzeniem kluczowych umów oraz możliwość wypowiedzenia niekorzystnych umów.

    Komu podlegają szpitale powiatowe i kto decyduje o restrukturyzacji

    Zgodnie z przepisami, SPZOZ mogą utworzyć cztery organy: minister lub centralna organizacja rządowa, wojewoda, jednostka samorządu terytorialnego bądź państwowa uczelnia medyczna prowadząca działalność badawczą i dydaktyczną w dziedzinie nauk medycznych. W przeciwieństwie do prywatnych placówek opieki zdrowotnej, SPZOZ-y są w pełni własnością publiczną.

    Jak przeprowadzić skuteczną restrukturyzację szpitala powiatowego

    Etapy procesu restrukturyzacyjnego SPZOZ

    Pierwszym krokiem w restrukturyzacji SPZOZ jest dokładna analiza aktualnej sytuacji placówki, obejmująca ocenę kondycji finansowej, struktury organizacyjnej oraz jakości opieki medycznej. Kompleksowa diagnoza pozwala zidentyfikować obszary wymagające poprawy i stanowi podstawę do opracowania skutecznej strategii restrukturyzacji. Następnie podmiot składa wniosek o otwarcie postępowania, po czym sąd w ciągu 14 dni wyznacza zarządcę i sędziego-komisarza. W ciągu 30 dni od otwarcia postępowania sporządzany jest szczegółowy plan restrukturyzacyjny, spis wierzytelności oraz spis inwentarza. Głosowanie nad układem musi odbyć się przed upływem 12 miesięcy od dnia otwarcia postępowania.

    Dostępne narzędzia i mechanizmy wsparcia finansowego

    Ministerstwo Zdrowia we współpracy z Ministerstwem Finansów i Bankiem Gospodarstwa Krajowego opracowuje mechanizmy finansowe dla zadłużonych szpitali. Zapowiadany doraźny pakiet wsparcia zakłada zamianę zobowiązań wymagalnych w kredyt długoterminowy udzielony przez BGK. Długoterminowy pakiet przewiduje mechanizm warunkowego oddłużenia, gdzie dług zamieniony na dziesięcioletni kredyt byłby umarzalny w wysokości jednej dziesiątej co roku pod warunkiem realizacji programu naprawczego. Ministerstwo Zdrowia przeznaczyło miliard złotych z Funduszu Medycznego na dostosowywanie infrastruktury szpitalnej do potrzeb demograficznych.

    Przykłady udanych restrukturyzacji polskich szpitali

    Uniwersyteckie Centrum Kliniczne w Gdańsku otrzymało pożyczkę restrukturyzacyjną w wysokości 110 mln złotych od Agencji Rozwoju Przemysłu, którą spłaciło z 20-miesięcznym wyprzedzeniem. Szpital Powiatowy w Golubiu-Dobrzyniu objęty procesem restrukturyzacyjnym zmierzał do oddłużenia z zadłużenia wynoszącego około 16 mln złotych. Szpital Wojewódzki w Legnicy, z zadłużeniem sięgającym 250 mln złotych, po raz pierwszy od 15 lat zanotował dodatni wynik finansowy dzięki restrukturyzacji.

    Kiedy działać – nie czekaj na całkowitą upadłość szpitala

    Najskuteczniejsze działania podejmowane są przed utratą płynności finansowej. Wczesne przygotowanie postępowania sanacyjnego szpitala i nawiązanie współpracy z doświadczonym doradcą daje realną szansę na uratowanie działalności.

    Skuteczna restrukturyzacji w Twojej firmie – bezpłatna konsultacja

      Wnioski

      Kryzys finansowy polskich szpitali powiatowych osiągnął punkt krytyczny. Ponad 40 placówek stoi u progu upadłości, a zadłużenie sektora przekracza miliardy złotych. Restrukturyzacja pozostaje zatem jedynym realnym mechanizmem ratunkowym dla zagrożonych szpitali. Wczesne działanie daje szansę na uporządkowanie zobowiązań i zachowanie ciągłości opieki medycznej. Czas najwyższy, aby samorządy i Ministerstwo Zdrowia podjęły zdecydowane kroki, zanim dostęp pacjentów do leczenia ulegnie drastycznemu ograniczeniu.

      Najczęściej zadawane pytania – FAQs

      Q1. Ile szpitali powiatowych w Polsce jest zagrożonych upadłością? Według danych Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Szpitali Powiatowych, co najmniej 40 szpitali powiatowych jest obecnie zagrożonych upadłością. Eksperci ostrzegają, że nawet 30% szpitali powiatowych może zniknąć z mapy kraju, jeśli nie zostaną wdrożone odpowiednie rozwiązania systemowe i nie zostanie uregulowana kwestia nadwykonań.

      Q2. Jakie są główne przyczyny kryzysu finansowego szpitali powiatowych? Kryzys wynika z kilku czynników: zaniżonych wycen świadczeń przez NFZ, opóźnień w płatnościach za nadwykonania, rosnących kosztów personelu medycznego oraz dysfunkcji systemu podstawowej opieki zdrowotnej. Dodatkowo szpitale borykają się z nadmiernymi obciążeniami administracyjnymi i niewystarczającym finansowaniem ze strony samorządów.

      Q3. Czym jest restrukturyzacja szpitala i jakie przynosi korzyści? Restrukturyzacja to proces prawny mający na celu uporządkowanie zobowiązań szpitala pod nadzorem sądu. Obejmuje redukcję i rozłożenie spłat długów w czasie oraz zawarcie układu z wierzycielami. Natychmiastowe korzyści to odzyskanie płynności finansowej, wstrzymanie postępowań egzekucyjnych, ochrona przed wypowiedzeniem kluczowych umów oraz możliwość redukcji zadłużenia.

      Q4. Jakie są rodzaje postępowań restrukturyzacyjnych dostępnych dla szpitali? Dostępne są cztery rodzaje postępowań: postępowanie o zatwierdzenie układu, przyspieszone postępowanie układowe, postępowanie układowe oraz postępowanie sanacyjne. Dodatkowo restrukturyzacja może mieć charakter finansowy (renegocjacje zobowiązań), operacyjny (optymalizacja personelu i usług) lub prawny (zmiana formy organizacyjno-prawnej).

      Q5. Jaka jest skala zadłużenia szpitali powiatowych w Polsce? Zobowiązania szpitali powiatowych osiągnęły 8,2 miliarda złotych na koniec trzeciego kwartału 2024 roku, co oznacza wzrost o miliard złotych w porównaniu do roku poprzedniego. Łączna kwota zobowiązań wszystkich szpitali prowadzonych jako SPZOZ wyniosła 22,4 miliarda złotych, z czego 3 miliardy złotych stanowiły zobowiązania wymagalne.

      Obserwuj nas i bądź na bieżąco!

      Zapraszamy do śledzenia naszych profili społecznościowych.

      Redakcja

      Kancelarii Piotrowski i Wspólnicy